Muỗi vằn gây bệnh gì? Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết và hướng dẫn khi bị muỗi vằn đốt

Bài viết này, Mosla sẽ đi sâu vào giải đáp muỗi vằn gây bệnh gì và tập trung vào 3 điều bạn cần biết: Cơ chế truyền bệnh Sốt xuất huyết, thời gian ủ bệnh (bị muỗi vằn đốt bao lâu thì sốt), và các bước xử lý khẩn cấp khi bị muỗi vằn đốt nên làm gì để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Muỗi vằn gây bệnh gì?

Muỗi Vằn (Aedes aegypti) là tác nhân truyền nhiều loại virus nguy hiểm, nhưng mối đe dọa lớn nhất đối với Việt Nam và các nước nhiệt đới chính là Sốt xuất huyết. Dưới đây là loại bệnh chính do muỗi vằn gây ra:

Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết

Muỗi vằn là tác nhân chính truyền Sốt xuất huyết Dengue. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính, có thể gây tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đặc biệt là ở giai đoạn sốc và xuất huyết.

Ngoài ra, muỗi vằn gây bệnh gì còn bao gồm các bệnh nguy hiểm khác như:

• Zika: Gây dị tật đầu nhỏ ở thai nhi (Microcephaly).
• Chikungunya: Gây sốt và đau khớp nghiêm trọng.
• Sốt vàng da: Dù ít phổ biến ở châu Á, muỗi Aedes vẫn là vectơ truyền bệnh này.

Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết như thế nào?

Chỉ muỗi vằn cái mới truyền bệnh. Muỗi không tự nhiên có virus mà phải trải qua chu trình:

• Hút máu người bệnh: Muỗi cái hút máu từ người đang mắc Sốt xuất huyết. Virus Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4) sau đó nhân lên trong tuyến nước bọt của muỗi.
• Truyền bệnh: Sau khi virus phát triển (khoảng 8-12 ngày), muỗi cái đó trở thành vật trung gian truyền bệnh. Bất kỳ người khỏe mạnh nào bị con muỗi này đốt sẽ bị virus xâm nhập vào máu.

Cần lưu ý rằng không phải mọi con muỗi vằn đều mang virus. Đây là lý do giải thích tại sao muỗi vằn đốt nhưng không bị sốt xuất huyết (vì muỗi đó có thể chưa từng đốt người bệnh, hoặc do hệ miễn dịch của người bị đốt đủ mạnh). Tuy nhiên, mọi muỗi vằn đốt đều mang rủi ro tiềm ẩn.

Xem thêm: Tổng quan về muỗi – hiểm họa và lời giải an toàn cho sức khỏe cộng đồng

Bị muỗi vằn đốt bao lâu thì sốt?

Thời gian từ khi bị muỗi vằn đốt mang mầm bệnh cho đến khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên được gọi là thời gian ủ bệnh. Thông thường, thời gian này kéo dài từ 4 đến 7 ngày (có thể dao động từ 3 đến 14 ngày). Trong khoảng thời gian này, người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên, sau khi virus đã nhân lên đủ, triệu chứng khi bị muỗi vằn đốt sẽ bắt đầu xuất hiện, đánh dấu sự khởi phát của bệnh.

Các triệu chứng được chia thành ba giai đoạn rõ rệt, cần theo dõi sát sao:

Giai đoạn 1: Giai đoạn sốt (Thường kéo dài 3-7 ngày đầu)

• Sốt cao đột ngột (từ 39 đến 40 độ C), khó hạ sốt.
• Đau đầu dữ dội (thường ở vùng trán), đau nhức hốc mắt.
• Đau cơ, khớp nghiêm trọng (được gọi là “sốt gãy xương”).
• Phát ban, buồn nôn, nôn mửa.

Giai đoạn 2: Giai đoạn nguy hiểm (Thường sau khi hạ sốt – ngày thứ 3 đến ngày thứ 7)

Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất.

• Dù bệnh nhân đã hạ sốt, nhưng các dấu hiệu xuất huyết, sốc (suy tuần hoàn) có thể xuất hiện.
• Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
• Đau bụng dữ dội, li bì, vật vã, tay chân lạnh.

Giai đoạn 3: Giai đoạn hồi phục (Thường sau ngày thứ 7)

Bệnh nhân dần hồi phục, tiểu nhiều hơn, và thèm ăn.

Khi bị muỗi vằn đốt nên làm gì?

Nếu bạn vừa bị muỗi vằn đốt, điều quan trọng là phải giữ bình tĩnh và thực hiện các bước theo dõi, xử lý y tế dự phòng.

Sơ cứu vết muỗi vằn đốt tại chỗ

• Làm sạch: Rửa sạch vùng vết muỗi vằn đốt bằng xà phòng và nước lạnh.
• Chườm lạnh: Sử dụng túi chườm lạnh để giảm sưng, ngứa.
• Tránh gãi: Tuyệt đối không gãi hoặc làm trầy xước vết đốt, vì điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ cấp.

Nguyên tắc theo dõi y tế quan trọng

• Theo dõi nhiệt độ: Giữ sổ theo dõi nhiệt độ cơ thể hàng ngày, đặc biệt trong vòng 7 ngày sau khi bị đốt (thời gian ủ bệnh).
• Hạ sốt an toàn: Nếu sốt cao, chỉ dùng thuốc hạ sốt chứa Paracetamol (Acetaminophen). Tuyệt đối không dùng Aspirin và Ibuprofen vì chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt nguy hiểm nếu là Sốt xuất huyết.
• Bù nước: Uống nhiều nước lọc, Oresol hoặc nước trái cây để tránh mất nước do sốt.

Lời khuyên khẩn cấp về muỗi vằn gây bệnh gì

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào, đặc biệt là trong giai đoạn hạ sốt (ngày thứ 3-7):

• Nôn mửa liên tục, đau bụng dữ dội, li bì.
• Chảy máu (chảy máu cam, chảy máu chân răng, kinh nguyệt bất thường).
• Tay chân lạnh, vã mồ hôi.

Kiểm soát muỗi vằn gây bệnh gì ngay tại nhà

Muỗi Vằn (Aedes) rất dễ nhận biết với các vằn trắng đen trên thân và chân. Chúng sinh sản ở nước sạch đọng trong các vật chứa nhân tạo xung quanh nhà bạn.

Nơi sinh sản chính là điểm yếu. Hãy loại bỏ chúng ngay lập tức bằng cách xem: Muỗi đẻ trứng ở đâu? 5 Vị trí nguy hiểm cần loại bỏ.

Để tránh tình trạng lo lắng muỗi vằn đốt hay câu hỏi muỗi vằn gây bệnh gì, bạn cần một giải pháp kiểm soát muỗi tại nguồn. MOSLA – tạo không gian để muỗi mẹ tìm đến và đẻ trứng vào trong. Sau 12–15 ngày, trứng muỗi nở thành bọ gậy bên trong thiết bị

Diệt ấu trùng tại nguồn: Các chế phẩm sinh học của MOSLA có thể được sử dụng an toàn để tiêu diệt ấu trùng muỗi vằn trong các vật chứa nước sạch không thể đổ bỏ, cắt đứt vòng đời muỗi trước khi chúng kịp gây hại.

Xua đuổi muỗi trưởng thành: MOSLA cung cấp các sản phẩm xua đuổi muỗi, tạo ra một lá chắn an toàn xung quanh gia đình bạn, ngăn chặn muỗi cái tiếp xúc và đốt người. Điều quan trọng là sự chủ động. Đừng đợi đến khi bị muỗi vằn đốt mới hành động, hãy hành động ngay khi bạn biết muỗi vằn gây sốt xuất huyết và các bệnh nguy hiểm khác. Việc nắm rõ muỗi vằn gây bệnh gì và muỗi vằn truyền sốt xuất huyết như thế nào là kiến thức sống còn để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Để có cái nhìn toàn diện về dịch tễ học của các bệnh do muỗi truyền, tham khảo bài viết: Tổng hợp các bệnh do muỗi – cách nhận biết và phòng tránh hiệu quả tại nhà